LEES OOK: Lillie Keenan: "Wanneer we zwaar onder druk staan, vergeten we soms, dat alles wat we doen een keuze is!"

Bij binnenkomst in het gezellige huis van Nelson valt het oog direct op de glimmende, historische herinneringen. De iconische zilveren trofeeën die destijds tijdens het CHIO Rotterdam werden uitgereikt, sieren prominent de kamer. Wie denkt dat de 90-jarige Braziliaan stilzit, heeft het mis.

"Het gaat goed met me," begint Nelson met een glimlach. "Mijn gezondheid is prima. Ik geef nog altijd les, onder andere aan Yuri Mansur, en ik volg de sport op de voet. Soms ga ik nog naar een concours toe, al kijk ik tegenwoordig vaker via de livestream. De dagen op het wedstrijdterrein worden me soms wat te lang."

De passie voor reizen is hij echter niet verloren. "Ik vlieg nog regelmatig naar Amerika om mijn zoon Rodrigo, zijn Amerikaanse vrouw en mijn drie kleindochters op te zoeken net buiten New York. Helaas moet ik wel bekennen dat er geen volgende generatie Pessoa in de topsport zal volgen. Mijn kleindochters hebben gereden, maar inmiddels heeft niemand van hen de teugels nog vast. Dat is jammer, maar het is niet anders."

Het Olympische uitstapje naar de eventing

Dat Pessoa een allround paardenman is, bleek wel uit zijn recente trainerschap. Tot en met de Olympische Spelen van Parijs begeleidde hij zes jaar lang de Australische eventingruiters. Met ongekend succes:

  • Tokio: Teamzilver en individueel brons.

  • Parijs: Een zilveren individuele medaille.

"Eventing was een compleet nieuwe ervaring voor mij," geeft Nelson toe. "Ik volgde de discipline altijd wel, maar had het zelf nooit beoefend. Het was fantastisch om te doen."

Rotterdam: Waar de cirkel driemaal rond werd

In 1961 zette Nelson Pessoa voor het eerst voet op Europese bodem. Een jaar later, in 1962, maakte hij zijn debuut in het Kralingse Bos in Rotterdam. Het bleek het begin van een dertig jaar lange liefdesverhouding met het Nederlandse concours.

"Toen ik jong was, was het CHIO Rotterdam een van die absolute klassiekers. De wedstrijd waar je als ruiter van droomde om ooit de Grote Prijs te winnen. Ik houd van de Nederlandse concoursen; ze ademen traditie uit en zijn organisatorisch van ongekend hoog niveau. De locatie in Rotterdam is logistiek gezien complex voor de organisatie, midden in dat stadspark, maar juist dat maakt het zo uniek."

De herinnering aan schimmelmerrie Caribe

In 1966 won Nelson de Grote Prijs met Caribe. "Een prachtig, Argentijns gefokt paard," herinnert hij zich liefdevol. "Caribe was een schimmel, een ruin, niet al te groot maar extreem elastisch. Ze was ontzettend makkelijk te rijden en heel erg lief. Helaas was haar carrière kort omdat ze ziek werd, maar in de drie à vier jaar dat ik haar reed, bracht ze me enorm veel succes."

De geschiedenis herhaalde zich op bijzondere wijze: exact 30 jaar later, in 1996, won zijn zoon Rodrigo eveneens de Grote Prijs van Rotterdam. Nu, weer 30 jaar later (60 jaar na Nelsons zege), is de cirkel compleet.

De 'Tovenaar' en zijn natuurlijke feeling

Nelson Pessoa stond in zijn actieve jaren bekend onder de bijnaam “De Tovenaar van de Techniek”. Waar destijds vaak nog met harde hand en veel kracht werd gereden, bracht Pessoa een revolutie teweeg met zijn fabelachtige, lichte manier van rijden. Hij zocht altijd naar de ultieme balans tussen controle en de natuurlijke beweging van het paard.

Die extreme controle en 'gevoel voor afstand' kwamen nergens zo goed tot uiting als in de Puissance. Niemand kon zo vloeiend en onverstoord op de machtige muur aanrijden als Nelson, zonder ook maar één galopsprong te hoeven verkorten of verlengen. Als we hem daarnaar vragen, blijft hij nuchter:

"Dat is aangeboren talent. Ik zag de afstand simpelweg direct. Dat is niet iets wat je kunt leren, dat heb je of dat heb je niet."

“Mijn eigen coach was mijn vader. Hij reed niet op hoog niveau, maar toen ik ongeveer tien jaar oud was, leerde hij me de beginselen van goed paardrijden. Verder heb ik mezelf alles geleerd, onder andere door het kijken naar anderen. Er waren in die tijd in Brazilië geen internationale ruiters, alleen wat ruiters uit het leger. Ik was de eerste ruiter die internationaal ging rijden en ik kreeg er een mooi leven door.”

Pionier in de commercie: De Pessoa-teugel en zadels

Pessoa was niet alleen een visionair in het zadel, maar ook daarbuiten. Hij begreep al vroeg dat de sport moest professionaliseren.

"Toen ik jong was, kon je van het prijzengeld alleen niet leven," legt Nelson uit. "Ik wilde rijden, maar ik wilde geen paardenhandelaar worden. Dus zocht ik naar andere wegen. Ik was de eerste ruiter ter wereld met een grote sponsor (het champagnemerk Moët & Chandon, nvdr.). Al mijn paarden kregen destijds champagnenamen!"

Het professionalisme had destijds wel een keerzijde. Omdat hij geld verdiende met de sport, werd hij door de toenmalige regels bestempeld als 'professional', waardoor hij destijds tijdelijk niet meer mocht deelnemen aan de Olympische Spelen. "Maar goed," lacht hij, "toen had ik er al vijf gereden."

Om ook na zijn actieve carrière een goed leven te leiden, ontwikkelde hij zijn eigen harnachementlijn. De Pessoa-teugel (bijzetter) en de Pessoa-zadels zijn vandaag de dag nog altijd begrip in de internationale paardenwereld. "Je kunt niet topsport bedrijven en ondertussen elders op een kantoor je geld verdienen. Met een eigen sponsor en een equipmentlijn kon ik mijn eigen business bouwen rondom mijn passie."

De blik op de moderne sport

Als we praten over de huidige springsport, ziet Nelson een enorme evolutie. "In mijn tijd had je in Nederland vooral Toon Ebben; er waren destijds maar een paar echte professionals. Nu is de spoeling in de breedte gigantisch groot. Er zijn zoveel ontzettend goede ruiters en exceptionele paarden."

Als de grootmeester vandaag de dag een paard uit het huidige circuit mocht kiezen om te rijden, hoeft hij niet lang na te denken:

  • Ermitage Kalone (v. Catoki) – gereden door Gilles Thomas.

  • Vertigo du Desert (v. Mylord Carthago) – het toppaard van Luciana Diniz. "Vooral die laatste zou denk ik heel goed bij mijn manier van rijden hebben gepast."

De magie van de Longines League of Nations™️

Brazilië is terug op het hoogste niveau in de landenwedstrijd, en Nelson zal erbij zijn in Rotterdam. "Natuurlijk kom ik kijken. Rodrigo is er ook en ik hoop vurig dat hij in het team zit, samen met Yuri Mansur en Luciana Diniz. Ik houd van teamwedstrijden. De landenwedstrijd staat voor traditie en ceremonie. De FEI moet die tradities koesteren. De strijd tussen landen, de teamspirit... dat is in mijn ogen vele malen mooier en waardevoller dan de individuele strijd."